Stroomuitval. Het overkomt elk gebouw een keer.
▶Inhoudsopgave
Voor de meeste apparatuur is het vervelend, maar bij toegangscontrole kan het ineens grote vragen oproepen: gaan deuren op slot of juist open? Kunnen mensen er nog in of uit? En wat zegt de regelgeving daarover?
Het antwoord is niet zwart-wit. Het hangt af van het type systeem, de manier van aansturing en de afspraken die bij de oplevering zijn gemaakt.
Wij lopen dagelijks tegen deze vragen aan, dus ik leg graag uit hoe het in de praktijk werkt.
Fail safe of fail secure: de basis
Bij stroomuitval gedraagt een elektrisch slot zich op twee manieren. De eenvoudigste indeling:
- Fail safe: zonder spanning wordt de deur vrijgegeven. De deur is dan ontsloten. Iedereen kan naar binnen of naar buiten, maar er is geen beveiliging meer.
- Fail secure: zonder spanning blijft de deur op slot. De deur is dicht en blijft beveiligd, maar mensen kunnen niet naar buiten zonder sleutel of paniekfunctionaliteit.
Welke variant u nodig heeft, bepaalt u niet zelf. Dat hangt af van de gebruiksfunctie van het gebouw, de vluchtroute en het advies van de brandveiligheidsadviseur. In het Bbl staat dat vluchtdeuren bij stroomuitval altijd van binnenuit te openen moeten zijn. Fail secure op een vluchtdeur is dus geen optie, tenzij er een sprinkhaan – sorry, een noodopeningsknop – of elektrische deurvergrendeling met paniekfunctie is gemonteerd.
Wat gebeurt er met de elektronica?
Een toegangscontrolesysteem bestaat uit meer dan alleen sloten. De centrale, de lezers, de netwerkcomponenten en de voedingen hebben allemaal stroom nodig.
Bij een kortdurende onderbreking blijven de meeste systemen gewoon doorwerken op de accu in de voeding. Een goede noodvoeding houdt het een paar uren vol, afhankelijk van de capaciteit en het aantal deuren. Wat ons opvalt in de praktijk: veel installaties hebben net genoeg accu om het systeem in de lucht te houden, maar niet om de sloten fail safe aan te sturen als de spanning écht wegvalt.
Het is belangrijk om vooraf te weten wat u verwacht. Wilt u dat bij een langdurige stroomstoringsituatie de deuren dicht blijven, of juist open? Dat laatste is vaak veiliger voor ontruiming, maar minder prettig als u beveiliging wilt behouden.
Normen en afstemming
In de NEN 2575 (ontruimingsalarminstallaties) en NEN 2654 (inbraakdetectiesystemen) zijn eisen opgenomen over de betrouwbaarheid van voedingen en de werking bij stroomuitval.
Wij adviseren om bij elk project een PvE (Programma van Eisen) op te stellen, waarin u samen met de installateur en het bevoegd gezag vastlegt hoe het systeem zich moet gedragen bij stroomuitval. Dat voorkomt verrassingen achteraf. Eerlijk gezegd zien we regelmatig dat een systeem wordt opgeleverd zonder dat er is nagedacht over stroomuitval.
De aannemer installeert een standaard slot, de beheerder gaat ervan uit dat alles dicht blijft, en tijdens een storing blijkt dat de deuren open vallen. Of andersom: mensen komen vast te zitten in een ruimte omdat het slot fail secure is en de noodknop niet werkt.
Wat wij doen
Dat is geen techniekfout, maar een ontwerpfout. Bij ons begint het met een gesprek.
Wat voor gebouw is het? Wie gebruiken de deuren? Welke vluchtwegen zijn er? Daarna bepalen we per deur of het slot fail safe of fail secure moet zijn.
Dat stemmen we af met de brandveiligheidsadviseur en de verzekeraar. Voor de voeding rekenen we een accucapaciteit die past bij het gebruik.
In zorginstellingen of hotels is dat anders dan in een kantoor of magazijn. En ja, soms is de oplossing een combinatie: fail secure op de buitendeuren, fail safe op vluchtdeuren, met een noodstroomvoorziening die beide systemen apart ondersteunt. Dat kost wat meer planning, maar als u u toegangscontrole goed onderhoudt, werkt het wel.
Praktijkvoorbeeld
Onlangs hadden we een project in een verzamelgebouw met meerdere huurders. De hoofdingang was fail secure – bij stroomuitval bleef die dicht – maar de nooduitgangen waren fail safe.
De beheerder wilde niet dat onbevoegden naar binnen konden bij een storing. Logisch.
Maar de vluchtdeuren moesten wel open kunnen. Oplossing: een slimme voeding met prioritering, zodat de hoofdingang op accu blijft, maar zodra de accu leeg raakt, schakelt die deur alsnog naar open. Zo was er geen enkel risico voor de veiligheid.
Dus, wat moet u regelen?
- Bepaal per deur de functie: fail safe of fail secure.
- Zorg dat vluchtdeuren altijd van binnenuit te openen zijn, ook zonder stroom.
- Laat de noodvoeding berekenen op de verwachte uitvalduur.
- Leg alles vast in een PvE en een logboek.
Het klinkt misschien als veel detail, maar het voorkomt discussies tijdens een inspectie of na een storing. En mocht u willen weten wat in uw situatie nodig is? Wij denken graag mee.
Neem gerust contact op voor een advies zonder druk. Wij komen langs, kijken naar uw systeem en geven een nuchter advies.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen fail safe en fail secure bij stroomuitval van een toegangsdeur?
Bij stroomuitval gedraagt een elektrisch slot zich op twee manieren. Fail safe betekent dat de deur automatisch wordt ontgrendeld, waardoor iedereen ongecontroleerd toegang heeft.
Hoe beïnvloedt een stroomuitval de werking van een toegangscontrolesysteem?
Fail secure daarentegen zorgt ervoor dat de deur blijft vergrendeld, waardoor de beveiliging behouden blijft, maar de deur niet open kan worden gemaakt zonder sleutel of paniekfunctionaliteit.
Welke normen zijn relevant voor de betrouwbaarheid van voedingen in toegangscontrolesystemen?
Onze experts adviseren om te kiezen voor fail secure op vluchtdeuren, tenzij er een noodopeningsmechanisme aanwezig is. Een toegangscontrolesysteem, inclusief sloten, lezers en netwerkcomponenten, is afhankelijk van stroom. Tijdens een kortstondige stroomonderbreking blijven de meeste systemen doorwerken op de accu.
Wat is een 'tag' in een toegangscontrolesysteem en hoe werkt het?
Echter, vaak is de accu niet voldoende om de sloten fail safe te activeren. Daarom is het cruciaal om vooraf te bepalen of u tijdens een langdurige stroomstoring de deuren open wilt laten, wat veiliger is voor ontruiming, of juist dicht, om de beveiliging te behouden. De NEN 2575 en NEN 2654 bevatten eisen voor de betrouwbaarheid van voedingen en de werking bij stroomuitval. Wij adviseren om bij elk project een PvE (Programma van Eisen) op te stellen, waarin de systeemgedraging bij stroomuitval wordt vastgelegd in samenwerking met de installateur en het bevoegd gezag.
Dit voorkomt onverwachte situaties. Een 'tag', ook wel een druppel genoemd, is een klein apparaatje dat draadloos toegang verleent binnen een toegangscontrolesysteem.
Wat is het Bbl en hoe raakt het gerelateerd aan vluchtdeuren?
Deze tags bevatten digitale informatie die door de lezers wordt gelezen. Zo weet het systeem precies welke persoon een beveiligde ruimte binnenkomt of een elektronisch slot opent.
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt dat vluchtdeuren bij stroomuitval van binnenuit moeten openen. Fail secure op een vluchtdeur is dus niet toegestaan, tenzij er een noodopeningsmechanisme of elektrische deurvergrendeling met paniekfunctie aanwezig is. Wij adviseren om dit in uw PvE te specificeren.