Wanneer heeft uw bedrijf een ontruimingsalarminstallatie nodig?

Het valt ons op dat er veel onduidelijkheid bestaat over de vraag wanneer een ontruimingsalarminstallatie verplicht is.

De ene keer horen we: “Wij hebben maar twintig medewerkers, dus het valt wel mee.” De andere keer staat er in een programma van eisen dat een volledig systeem met stille signalering moet worden aangelegd, terwijl het gebouw er helemaal niet op berekend is. Tijd om de regels en de praktijk naast elkaar te leggen.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving en uw situatie

De basis ligt in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dit stelt eisen aan de brandveiligheid van een gebouw op basis van de gebruiksfunctie, de bezetting en de bouwkundige voorzieningen.

Of u een ontruimingsalarminstallatie nodig hebt, hangt af van hoe het gebouw wordt gebruikt en hoeveel mensen er tegelijk aanwezig kunnen zijn. Er is geen vaste drempel in vierkante meters of aantallen – dat is een misverstand dat we vaak tegenkomen. Het bevoegd gezag (de gemeente) beoordeelt per geval of een installatie vereist is, vaak aan de hand van een omgevingsvergunning of een gebruiksmelding. Wat we in de praktijk zien: bij zorginstellingen, onderwijsgebouwen, horeca met grotere zalen, magazijnen en kantoorpanden met meerdere verdiepingen wordt al snel een ontruimingsalarm gevraagd.

Maar ook kleinere panden kunnen er niet onderuit als de vluchtwegen onoverzichtelijk zijn of als er slapende personen aanwezig zijn – denk aan een hotel of een pension. Een brandmeldinstallatie (bijvoorbeeld volgens NEN 2535) detecteert rook of hitte en geeft een signaal naar de centrale of een meldkamer.

Verschil tussen een brandmeldinstallatie en een ontruimingsalarm

Een ontruimingsalarminstallatie (NEN 2575) zorgt ervoor dat alle aanwezigen het sein krijgen om het gebouw te verlaten.

Die twee kunnen worden gecombineerd, maar dat hoeft niet. In veel gevallen wordt de ontruimingssignalering aangestuurd door de brandmeldcentrale. Maar als de gebruiker een stil alarm nodig heeft, ligt het anders.

Wanneer kiest u voor een stil alarm?

Een stil alarm wordt gebruikt in omgevingen waar een luid alarm paniek of gevaar kan veroorzaken. Denk aan ziekenhuizen, verpleeghuizen, psychiatrische instellingen of gevangenissen.

Ook in theaters of bioscopen wordt soms gekozen voor een combinatie van stil alarm voor personeel en een later hoorbaar signaal voor publiek. Het principe is eenvoudig: de BHV’ers krijgen via piepers, DECT-telefoons of een vast communicatiesysteem een seintje. Zij kunnen daarna rustig de ontruiming begeleiden volgens de juiste documentatie, zonder dat de rest van de aanwezigen in paniek raakt.

Eerlijk gezegd zien we dat stil alarm steeds vaker wordt toegepast in de zorg, ook voor kleinere locaties.

De NEN 2575-4 beschrijft de eisen voor dergelijke systemen. Wat ons betreft is het een verstandige keuze als u te maken hebt met personen die niet zelfstandig kunnen vluchten of die extra begeleiding nodig hebben. Stel: een kleinschalig woonzorgcentrum met twintig appartementen.

Praktisch voorbeeld

De bewoners zijn zelfredzaam, maar hebben bij een alarm vaak hulp nodig met het openen van deuren of het vinden van de juiste route. Een stil alarm waarschuwt het personeel, dat dankzij een goed ingeregeld ontruimingsalarm binnen een minuut op de juiste afdeling staat.

De bewoners horen pas een signaal als de BHV’ers aangeven dat het veilig is om te starten.

Zonder die stille signalering ontstaat al snel onrust, en dat is precies wat u wilt voorkomen.

De rol van periodiek onderhoud en beheer

Een ontruimingsalarminstallatie is geen eenmalige aanschaf. U moet de installatie regelmatig laten controleren en onderhouden, volgens de richtlijnen van de fabrikant en de geldende normen.

Dat betekent: functietesten, logboek bijhouden, batterijen vervangen en software-updates. Doen we dat niet, dan is de kans groot dat het systeem op het cruciale moment niet goed werkt.

Bovendien kan de verzekeraar of het bevoegd gezag bij een controle vragen om het onderhoudsrapport. Wij adviseren dan ook om periodiek onderhoud op te nemen in het vaste beheer van het pand. Wat me opvalt is dat veel eigenaren pas aan onderhoud denken als er een storing optreedt of als de jaarlijkse inspectie door de brandweer of verzekeraar wordt afgekondigd.

Dat is jammer, want dan bent u vaak te laat om nog eenvoudig aanpassingen te doen. Een goed logboek en een vaste onderhoudscyclus voorkomen discussie achteraf.

Afstemming met de installateur

Bij het bepalen van de juiste installatie is het belangrijk om samen met een specialist de situatie door te nemen. Niet alleen de techniek, maar ook het gebruik en het beheer spelen een rol.

Een standaard systeem uit de catalogus past zelden perfect bij uw gebouw.

Soms is een combinatie van een brandmeldinstallatie met een apart ontruimingsalarm nodig, soms kan een eenvoudig signaleringssysteem volstaan. En als u werkt met een programma van eisen van uw verzekeraar of gemeente, dan moeten die punten een-op-een worden vertaald naar de installatie. Wij komen dagelijks in panden waar de installatie wel aanwezig is, maar niet goed is ingeregeld op de indeling of het gebruik.

Wilt u weten hoe de alarmering bij een ontruiming precies werkt? Dat is zonde van de investering en onveilig voor de gebruikers. Heeft u vragen over wat er in uw situatie nodig is? Neem dan gerust contact met ons op. We denken graag mee, zonder verkooppraatjes of overbodige aanbevelingen.