Wat is het verschil tussen type A en type B ontruiming?

Als een gebouw ontruimd moet worden, is het laatste waar u op wilt letten of het alarm wel begrepen wordt.

Toch maakt het type ontruimingsinstallatie precies dat verschil. Het ene systeem geeft alleen een toon, het andere spreekt u rechtstreeks toe.

En dat lijkt een klein detail, maar in een chaotische situatie bepaalt het hoe snel en veilig mensen naar buiten komen. In de Bbl (Besluit bouwwerken leefomgeving) staat dat een ontruimingsalarminstallatie moet voldoen aan NEN 2575. Maar binnen die norm zijn er twee uitwerkingen: type A en type B. Het is niet zo dat de ene beter is dan de andere – het hangt af van het gebouw, het gebruik en wat er van de gebruikers wordt verwacht.

Type B: de vertrouwde slow-whoop

Type B is de meest voorkomende installatie. u herkent hem aan het bekende slow-whoop signaal: een aanzwellende toon die steeds herhaald wordt. Dit systeem werkt meestal gecombineerd met de brandmeldinstallatie.

Als een detector afgaat, start het ontruimingsalarm automatisch. Simpel, effectief en relatief eenvoudig te installeren. In de praktijk ziet u type B vaak terug in winkels, kleine kantoren, magazijnen en sommige horecazaken.

Het signaal is door heel Nederland bekend – iedereen weet wat er moet gebeuren.

Maar dat geldt alleen als de gebruikers de toon herkennen en weten wat de procedure is. Bij wisselende of minder bekende gebruikers kan dat een risico zijn. Wat mij opvalt is dat type B in veel bestaande gebouwen gewoon goed functioneert.

Het is robuust, storingsarm en onderhoudsvriendelijk. Maar als u gebouw complexer wordt – meerdere vluchtroutes, verschillende gebruikersgroepen of meerdere talen – dan loop u tegen de beperkingen aan.

Type A: gesproken instructies

Type A voegt een extra laag toe: voorgeprogrammeerde spraakberichten, afgewisseld met de slow-whoop. Het systeem zegt bijvoorbeeld: 'Brandmelding, verlaat het gebouw via de dichtstbijzijnde uitgang.' Of in een hotel: 'Dames en heren, er is een storing, volg de nooduitgang.' Soms in meerdere talen, soms met gefaseerde ontruiming per zone.

Dit type wordt toegepast waar gebruikers niet kunnen vertrouwen op alleen een toon.

Denk aan ziekenhuizen, theaters, scholen, grote kantoorpanden of gebouwen met een mix van vaste bewoners en publiek. Ook bij gebouwen met een hoge bezetting of specifieke evacuatieplannen is type A vaak de aangewezen keuze. Eerlijk gezegd: een type A installatie is technisch een stuk complexer.

Het verschil in de norm

De centrale moet spraakberichten kunnen afspelen, zones aansturen en samenspelen met de brandmeldcentrale. Dat vraagt om een zorgvuldige programmering en goed afgestelde luidsprekerlijnen. Maar als het goed werkt, is het hoe een gesproken ontruimingsalarm werkt een van de duidelijkste manieren om een ontruiming in goede banen te leiden. Zowel type A als type B vallen onder NEN 2575.

Bij type B is het signaal vastgelegd als een slow-whoop – vaste tijden, vaste frequentie.

Bij type A komen daar nog eisen bij voor de spraakverstaanbaarheid (STI-metingen) en de inhoud van de boodschappen. Ook moet het systeem getest kunnen worden zonder de spraakberichten te verstoren.

Let wel: de Bbl schrijft niet voor welk type u moet nemen. Dat bepaal u aan de hand van de gebruiksfunctie, de bezetting, de oppervlakte en het programma van eisen. Het bevoegd gezag (de gemeente) kan daar nadere eisen aan stellen. Een standaard antwoord bestaat niet.

Praktische overwegingen

Wij zien in de praktijk dat de keuze vaak al in de ontwerpfase wordt gemaakt.

Een installateur die alleen type B kent, levert een type B – ook als het pand eigenlijk type A vraagt. Andersom geldt hetzelfde. Daarom is het belangrijk om vooraf goed na te denken over hoe een ontruimingssignaal in het gebouw klinkt. Wie gebruikt het gebouw? Komen er mensen die de Nederlandse norm niet kennen?

Is er een centrale omroepfunctionaliteit nodig? Daarnaast speelt onderhoud een rol.

Beide types moeten periodiek getest worden volgens de geldende normen (NEN 2654 voor beheer).

Bij type A komt daar nog het controleren van de spraakberichten en de verstaanbaarheid bij. Dat vraagt om een installateur die beide systemen kent – niet alleen de techniek, maar ook de logica erachter. Wat we ook vaak tegenkomen: bestaande type B installaties die worden uitgebreid met een spraakmodule, waarbij u een ontruimingsalarm aan de brandmelding koppelt.

Technisch kan dat, maar het is niet altijd eenvoudig. De centrale moet geschikt zijn, de luidsprekerlijnen moeten voldoen en de software moet worden aangepast. Soms is een compleet nieuwe centrale de betere oplossing.

Dus: wat kies u?

Het antwoord is niet zwart-wit. Type B is prima voor een overzichtelijk pand met vaste gebruikers die het signaal kennen. Type A is onmisbaar waar duidelijkheid en snelheid van begrip echt het verschil maken.

Laat u niet verleiden door een standaardoplossing – het gaat erom dat het systeem past bij uw gebouw, uw gebruikers en uw beheer.

Heb u vragen over welk type past bij uw situatie? Wij helpen u graag met een nuchtere blik, zonder jargon of verkooppraat. Neem dan contact met ons op.