Camera bij de openbare weg: waar ligt de grens?

U hebt een winkelpand, een bedrijfspand of een VvE-garage. U wilt een camera ophangen om inbraak te voorkomen of vandalisme vast te leggen. Logisch.

Maar zodra die camera ook een stukje openbare weg vastlegt – stoep, fietspad, rijbaan – raakt u aan de privacy van voorbijgangers. En dan wordt het ineens minder vanzelfsprekend. We krijgen regelmatig de vraag: Mag ik mijn camera zo richten dat die een stukje straat meepakt? Het antwoord hangt af van wat u vastlegt, waarom u het vastlegt en hoe lang u het bewaart. Geen standaardantwoord, maar wel een paar duidelijke uitgangspunten.

Het verschil tussen eigen terrein en openbare weg

Zolang uw camera alleen uw eigen terrein in beeld heeft – uw gevel, uw parkeerplaats, uw achtertuin – hebt u weinig te vrezen. U bent dan bezig met uw eigen eigendom en dat is een gerechtvaardigd belang.

Zodra de camera echter een deel van de openbare weg filmt, geldt dat als verwerking van persoonsgegevens van onbekende derden. En daarom is de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) van toepassing. Veel mensen denken: “Het is maar een klein stukje stoep”.

Dat klopt, maar de wet kijkt niet naar de grootte van het beeld; het gaat om de vraag of iemand herkenbaar in beeld komt.

Wat mag dan wél?

Loopt er iemand over die stoep, dan is die persoon in principe herkenbaar. Dat mag niet zomaar. U mag een camera plaatsen die gericht is op uw eigen terrein, maar met een crop of privacyzone die voorkomt dat de openbare weg wordt meegenomen.

Moderne camera’s (van merken als Dahua of Alphatronics) ondersteunen dat: u tekent in de software een masker over de delen die u niet wilt filmen. Zo filmt u alleen uw eigen terrein, zonder dat u de straat erbij pakt.

Een andere mogelijkheid: u kiest een positie waarbij de camera zo staat dat de openbare weg natuurlijk buiten het beeld valt – bijvoorbeeld door de schuine stand van de camera langs een gevel.

Maar let op: een schijnveilige opstelling kan zomaar een meter verderop wel de stoep laten zien, dus controleer het altijd in de live-view.

Meldplicht en registratie

Zodra u structureel de openbare weg filmt – dus niet incidenteel doordat iemand toevallig langsloopt – moet u aan een aantal verplichtingen voldoen. De belangrijkste: lees hier de regels voor cameratoezicht.

• Meldingsplicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens: in veel gevallen bent u verplicht een verwerkingsactiviteit te registreren. De AP heeft een handige checklist voor cameratoezicht.
• Informatieplicht: u moet duidelijk zichtbaar maken dat er cameratoezicht is, bijvoorbeeld met stickers of borden. Die moeten vermelden wie de verwerkingsverantwoordelijke is en hoe u contact kunt opnemen.
• Bewaartermijn: beelden van de openbare weg mag u niet wekenlang bewaren. De regel is: bewaren tot het doel is bereikt, en in principe niet langer dan een paar dagen, tenzij er een incident is.

Wat me opvalt in de praktijk: veel ondernemers hebben een camera hangen ‘omdat het altijd al zo was’. Dan is het goed om te weten of die camera destijds met een privacyzone is ingesteld. Bij een reguliere controle of klacht kan de AP vragen om het camerabeleid te tonen. Zonder goede documentatie wordt het lastig.

Waar ligt de grens concreet?

Er is geen harde oppervlaktegrens of aantallen mensen. Het hangt af van de gebruiksfunctie van uw pand, de ligging, de bezetting en wat u met de beelden doet.

Een supermarkt aan een drukke winkelstraat heeft andere privacyoverwegingen dan een klein magazijn aan een rustige achterweg. De vuistregel: als uw camera meer dan alleen uw eigen perceel in beeld heeft, hebt u een gerechtvaardigd belang nodig. Dat kan bijvoorbeeld zijn: het voorkomen van inbraak op uw eigen terrein. Maar dat rechtvaardigt niet dat u ook de buren of de stoep filmt.

Wat doen wij als specialist?

U moet de minst ingrijpende maatregel kiezen – dus een camera die uitsluitend uw eigen deur of laadklep vastlegt, niet de hele straat. Wij adviseren altijd om vooraf een camerascan te doen.

Dat betekent: de locatie bekijken, bepalen waar het zwaartepunt van de beveiliging moet liggen, en dan de camera’s zo richten dat ze alleen dat terrein dekken.

Soms betekent dat een extra camera, zodat u geen hoeken hoeft te missen. Soms betekent dat een ander type lens, zoals een 2,8 mm of 6 mm, om de juiste beeldhoek te krijgen. Daarnaast zorgen wij voor de juiste instelling van privacyzones in de camera software.

Bij de oplevering krijgt u een overzicht van de ingestelde zones en een logboek van de bewaartermijn. Dat is niet alleen handig voor uzelf, maar ook voor de verzekeraar of bij een eventuele controle.

Wat zegt het Bbl?

In het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) staan geen specifieke regels voor camera’s, maar het Bbl heeft wel invloed op de veiligheid van uw gebouw. Een goed werkend camerasysteem kan bijdragen aan de beveiliging tegen inbraak of vandalisme, maar het is geen vervanging voor een brandmeldinstallatie of toegangscontrole.

Het Bbl stelt eisen aan de toegankelijkheid en de veiligheid van vluchtwegen – een camera mag die niet hinderen of ongewenst filmen.

Ook als u camera’s gebruikt in combinatie met een ontruimingsalarm, let er dan op dat de beelden niet worden gebruikt voor andere doeleinden dan waarvoor ze zijn opgesteld. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk zien we dat mensen beelden van de openbare weg gebruiken om ‘even te kijken wie er langsloopt’. Dat is niet toegestaan zonder aparte grondslag.

Praktisch advies voor ondernemers en VvE's

• Check uw cameraposities – loop zelf eens rond en kijk of u de straat ziet. Zo ja, pas de privacyzone aan.
• Documenteer uw camerabeleid – maak een korte notitie van welke camera’s u hebt, waar ze op gericht zijn, wat de bewaartermijn is en wie er toegang heeft tot de beelden.
• Informeer omwonenden – bij een VvE of bedrijfsverzamelgebouw is het verstandig om af te stemmen met de andere gebruikers. Voorkom dat uw camera de ingang van de buren filmt.
• Overweeg een time-lapse of statische camera – als u alleen een algemeen beeld wilt van uw terrein zonder identificatie, kunt u kiezen voor een camera met een lage resolutie of een camera die alleen beelden maakt als er beweging is op uw eigen perceel.

Eerlijk gezegd: de meeste discussies over camera’s bij de openbare weg ontstaan niet uit kwade wil, maar uit onwetendheid.

Men hangt een camera op, en pas later blijkt dat die een stukje openbare weg meeneemt. Dat is vervelend, maar vaak eenvoudig op te lossen met een softwarematige aanpassing. Wilt u weten of uw bestaande camera’s voldoen? Of overweegt u een nieuw systeem en wilt u zeker weten dat het juridisch en technisch goed zit?

Neem dan gerust contact met ons op. We kijken nuchter mee naar uw situatie, zonder paniekverhalen – gewoon praktisch.